Επιμέλεια: Ντόρα Βλάρα

Αρχαίο Όρραον… ένα αρχαιολογικό διαμάντι στο λόφο Καστρί του χωριού Γοργόμυλος (Δήμος Ζηρού, Νομός Πρέβεζας). Από τους πιο σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους του Νομού, δυστυχώς χωρίς τη φήμη που του αξίζει. Ακόμη και άνθρωποι που κατάγονται από την Ήπειρο, είτε δεν έχουν ακούσει ποτέ για το Όρραον, είτε δεν το έχουν επισκεφθεί… Μέσα από το κείμενο θα κάνουμε μία μικρή περιήγηση σε δύο από τα σημαντικότερα «κομμάτια» που έχουν διασωθεί σε πολύ καλή κατάσταση, την δεξαμενή νερού και ένα από τα σπίτια του οικισμού, που ακόμη και σήμερα διακρίνονται οι εσωτερικοί του χώροι.

Πρώτα όμως ας πούμε δύο λόγια για το Όρραον. Ιδρύθηκε τον 4ο αιώνα π.Χ. και η θέση του ήταν καθαρά στρατηγική λόγω δυσκολίας πρόσβασης και υψώματος. Όπως λέγεται επιλέχθηκε με σκοπό τον καλύτερο έλεγχο του εμπορικού διαύλου με τη Νότιο Ελλάδα και λόγω ασφάλειας. Ο οικισμός προστατευόταν από ένα ισχυρό τείχος το οποίο ενίσχυαν τετράγωνοι  πύργοι. Ο πληθυσμός που συγκέντρωνε στην περίοδο της ακμής του υπολογίζεται από 2000 ίσως και μέχρι 5.000. Αν ληφθεί υπόψη ότι υπήρχαν σπίτια και εκτός των τειχών πιθανόν να έφτανε και τους 10.000 κατοίκους. Το Όρραον ή ακρόπολη όπως συνηθίζεται να αποκαλείται κατοικήθηκε επί χρόνια στην συνέχεια, όμως, την εγκατέλειψαν για να συνοικισθούν στη Νικόπολη.

 

Η Δεξαμενή
Το Όρραον, λοιπόν, υδρευόταν από μια πηγή που βρισκόταν λίγο έξω από τον οικισμό. Το βρόχινο νερό συγκεντρωνόταν σε μία μεγάλη δεξαμενή κοντά στο βόρειο σκέλος του

τείχους. Ένα μονοπάτι που ξεκινούσε από την ανατολική πύλη του οικισμού οδηγούσε στην πηγή, η οποία σήμερα διατηρεί στον πυθμένα της αρχαίους λίθους.

Η δεξαμενή συγκέντρωσης βρόχινου νερού ήταν δημόσιο έργο και κατασκευάστηκε σε ένα πλάτωμα ελεύθερο από κτήρια, μεταξύ βόρειας και βορειοανατολικής πύλης. Η δεξαμενή είχε μήκος 14,35 μέτρα, πλάτος 7,45 μέτρα, βάθος 4,70 μέτρα και η χωρητικότητά της ήταν γύρω στα 380 κυβικά μέτρα.

Αναμφισβήτητα ήταν μία κατασκευή που εντυπωσιάζει μέχρι σήμερα. Τα τοιχώματα της είναι κατασκευασμένα από ασβεστολιθικούς ορθογώνιους ογκόλιθους κατά το ισοδομικό
σύστημα (δηλ. όλες οι σειρές των λίθων έχουν περίπου το ίδιο ύψος) επενδεδυμένο με υδραυλικό κονίαμα (ένα μείγμα το οποίο χρησιμοποιείται στις οικοδομές για την σύνδεση των οικοδομικών υλικών, όπως είναι οι πέτρες. Καλύπτει τα κενά ανάμεσα στα οικοδομικά υλικά), που εξασφάλισε την αδιαβροχοποίηση του. Στο εσωτερικό της διακρίνεται μια λίθινη σκάλα με 19 σκαλοπάτια που στην συνέχεια διαπλατύνθηκαν για να χωράνε δυο άτομα. Τα σκαλιά αυτά οδηγούσαν στον πυθμένα ο οποίος ήταν φτιαγμένος από πήλινα όστρακα καθένα τοποθετημένο σε παχύ στρώμα
κονιάματος. Τη λεκάνη περιέβαλε στοά η οποία είχε πλάτος 1,50 μέτρα. Ο εξωτερικός τοίχος ήταν κατασκευασμένος από ορθογώνιους ογκόλιθους. Πεσσοί ή κίονες στήριζαν τη στέγη της δεξαμενής, η οποία συγκέντρωνε το νερό της βροχής και το διοχέτευσε μέσα στη λεκάνη.

 

 

To αρχοντικό του οικισμού
Μέσα στον οικισμό βρίσκονται αρκετές κατοικίες που έχουν διασωθεί στο πέρασμα των χρόνων. Μία από τις κατοικίες αυτές, το <<Σπίτι Α>> είναι το καλύτερα διατηρημένο του οικισμού. Βρίσκεται στην νοτιοδυτική πλευρά στην άκρη του λόφου. Λέγεται πως το μέγεθος αλλά και η τοποθεσία έδειχναν πως το σπίτι ανήκε σε κάποιον άρχοντα, πιθανόν ήταν ανάκτορο κάποιου αξιωματούχου. Χτίστηκε γύρω στα μέσα του 4ου αιώνα π.Χ και χτίστηκε με ντόπιο ασβεστόλιθο από τη βάση ως τη στέγη, που ήταν καλυμμένη με κεραμίδια. Το σπίτι είχε εμβαδόν 293 τ.μ. και ήταν διώροφο, η είσοδος βρισκόταν στη δυτική πλευρά του σπιτιού και οδηγούσε στο προαύλιο κι από εκεί στην υπαίθρια αυλή, η οποία μετά τα μέσα του 2ου αιώνα απέκτησε λίθινο περιστύλιο για να προφυλάσσονται οι ένοικοι κατά τις μετακινήσεις τους στο εσωτερικό του σπιτιού από τη βροχή. Δυτικά της αυλής βρισκόταν ο ανδρώνας, το επίσημο δωμάτιο του σπιτιού όπου ήταν τοποθετημένες περιμετρικά επτά κλίνες για τους παρευρισκόμενους στα συμπόσια. Για τον χώρο δίπλα από τον ανδρώνα οι απόψεις διίστανται, αφού κάποιοι ερευνητές πιστεύουν πως χρησίμευε ως στάβλος για τα ζώα των ιδιοκτητών, λόγω του ότι και ο χαρακτήρας των σπιτιών ήταν κατεξοχήν αγροτικός, ενώ άλλοι πιστεύουν πως στον συγκεκριμένο χώρο στεγαζόταν το μαγειρείο. Ο κύριος χώρος του σπιτιού ήταν το δωμάτιο νότια της αυλής, ένα μεγάλο δωμάτιο με ύψος δύο ορόφων. Στο κέντρο του δωματίου υπήρχε η εστία, ο καπνός της οποίας έφευγε από την υπερυψωμένη στέγη. Η χρήση του μικρού δωματίου με τον αργαλειό είναι αμφίβολη, αφού δεν φωτιζόταν επαρκώς και μάλλον χρησίμευε σαν υπνοδωμάτιο για το ζευγάρι του σπιτιού. Δίπλα ακριβώς βρισκόταν το λουτρό. Το δάπεδό του ήταν στρωμένο με αδιάβροχο κονίαμα. Τα νερά των λουτρών και το νερό της αυλής που συγκεντρωνόταν από τις βροχές, αποχετευόταν στο δρόμο μέσω ρείθρων. Στον δεύτερο όροφο, η πρόσβαση γινόταν από μία λίθινη σκάλα στην βόρεια πλευρά της αυλής και από μία εσωτερική ξύλινη. Ένα από τα δωμάτια στον επάνω όροφο ήταν ο γυναικωνίτης, δηλαδή ο χώρος διαμονής των γυναικών του σπιτιού, ενώ στην ανατολική πλευρά του ορόφου βρισκόταν ο ανδρωνίτης και οι κοιτώνες των δούλων. Τον φωτισμό του σπιτιού εξασφάλιζαν στενοί φεγγίτες και μεγαλύτερα παράθυρα που έκλειναν με ξύλινα παραθυρόφυλλα.

 

Για την ανάδειξη του Αρχαίου Ορράου…
Από το 2000 έως και το 2010 γινόντουσαν έργα, από την ΙΒ εφορεία Αρχαιοτήτων Ιωαννίνων με σκοπό την ανάδειξη του Αρχαίου Ορράου. Την πενταετία 2000-2005 έγινε επισκέψιμη στο κοινό. Οι ανασκαφές στον οικισμό ξεκίνησαν το έτος 1972 ενώ οι στερεωτικές εργασίες το 1981. Μέχρι το 2006 ολοκληρώθηκαν οι εργασίες οι οποίες χρηματοδοτήθηκαν από πρόγραμμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ένα από τα σημαντικότερα έργα ήταν η ασφαλτοδρόμηση κάτι που διευκόλυνε ιδιαίτερα τους επισκέπτες.

Η Ιονία Οδός που …θα κατασκευαστεί θα δώσει μία μεγάλη πνοή στην περιοχή και θα αναδειχθεί ακόμη περισσότερο σαν αρχαιολογικός χώρος, αλλά θα αυξηθεί και η επισκεψιμότητα. Σήμερα, παρά τις εργασίες, δείχνει σημάδια παραμέλησης. Δεν υπάρχει φύλακας και οι πόρτες είναι ορθάνοιχτες με αποτέλεσμα να μπαίνουν στον αρχαιολογικό χώρο, κοπάδια και να καλύπτουν τα όμορφα μονοπάτια που δημιουργήθηκαν με περιττώματα. Ακόμη έχουν αφήσει τα χορτάρια να σκεπάσουν τα
αρχαιολογικά μνημεία. Ας ελπίσουμε στο μέλλον πως δεν θα υπάρξει πλήρης εγκατάλειψη. Αυτό που μπορούμε να πούμε με σιγουριά είναι πως αξίζει μία επίσκεψη….

Ας ελπίσουμε στο μέλλον πως δεν θα υπάρξει η πλήρης εγκατάλειψη και θα φροντίσουν για την καλύτερή ανάδειξή του αρχαιολογικού χώρου όχι μόνο στην περιοχή μας αλλά και σε ολόκληρη την Ελλάδα που παραμένει άγνωστος. Αυτό που μπορούμε να πούμε με σιγουριά είναι πως αξίζει μία επίσκεψη….

VN:F [1.9.13_1145]
Rating: 5.0/5 (2 votes cast)
Περιήγηση στο Αρχαίο Όρραον..., 5.0 out of 5 based on 2 ratings