Ρεπορτάζ: Ντόρα Βλάρα

-Στόχος του Ποντιακού Εκπολιτιστικού Συλλόγου Νέας Κερασούντας να κρατήσει αναλλοίωτη την παράδοση-

Μικρασιατική καταστροφή. 1922. «Κύματα» Ποντίων καταφεύγουν στην Ελλάδα για να σωθούν και να κάνουν ένα νέο ξεκίνημα….

Κάποιοι εξ’ αυτών έχτισαν πάνω σε νέα θεμέλια τις ζωές τους στην περιοχή μας, δημιουργώντας ζηλευτά χωριά και δεμένες κοινότητες.

Οι δυσκολίες ήταν πολλές, η φτώχεια μεγάλη και οι κακουχίες διαδέχονταν η μία την άλλη. Όμως ήταν αποφασισμένοι πως με πίστη και πολύ δουλειά θα κατάφερναν να σταθούν ξανά στα πόδια τους.

Η Νέα Κερασούντα είναι ένα χωριό, δημιούργημα Ποντίων, που ακόμη και σήμερα αποτελεί «κεφαλοχώρι» της περιοχής.

Στο πέρασμα των χρόνων βέβαια κι άλλοι κάτοικοι επέλεξαν ως τόπο διαμονής το χωριό, οι οποίοι δεν ήταν Πόντιοι αλλά ντόπιοι, όμως η Κερασούντα ακόμη κρατάει το Ποντιακό στοιχείο της, αν σκεφτεί κανείς πως στα καφενεδάκια ακούς ποντιακούς διαλόγους από τους μεγαλύτερους σε ηλικία. Σε αυτό βοηθάει και ο σύλλογος φροντίζοντας να μη χαθεί ή αλλοιωθεί η παράδοση.

Οι παλαιότεροι θυμούνται εκείνα τα χρόνια με νοσταλγία παρά τις κακουχίες που αντιμετώπισαν. Η κ. Κική Αθανασιάδου που γεννήθηκε στην Νέα Κερασούντα, λίγα χρόνια αφότου εγκατάθηκαν οι Πόντιοι, μας αφηγείται κάποια δικά της βιώματα αλλά και ιστορίες που άκουσε από τον πατέρα της, ο οποίος ήταν από τους πρώτους κατοίκους του χωριού.

«Οι γονείς μας ξεκίνησαν μέσα στα χιόνια και πέρασαν πολλά για να καταφέρουν να έρθουν και να βρουν ένα τόπο για να μείνουν. Αρχικά πήγανε στην Πέρδικα, στην συνέχεια στη Σφήνα, πέρασαν από τη Φιλιππιάδα αλλά αποφάσισαν πως το μέρος που ήθελαν ήταν αυτό. Ένα μέρος που ήταν γεμάτο βλάστηση και δέντρα. Και όμως, τίποτα δεν τους πτόησε, ήταν δυναμικοί άνθρωποι και εργατικοί. Αποψίλωσαν την περιοχή και χτίστηκαν σιγά-σιγά κάποια σπίτια».

Όπως μας είπε η κ. Κική δούλευαν μέρα-νύχτα για να φτιάξουν το χωριό, χωρίς να ξεκουράζονται παρά μόνο δύο ώρες το βράδυ και πήγαιναν ξανά στη δουλειά. Αυτό το μετέδιδαν και στα παιδιά τους, που από μικρή ηλικία τα μάθαιναν στην εργασία. Το σπίτι τους αποτελούνταν από ένα δωμάτιο και κοιμόντουσαν 7 με 8 άτομα μαζί.

Οι οικογένειες που υπολογίζονται πως ήρθαν από την δημιουργία του χωριού ήταν περίπου 70 με 80, χωρίς να υπάρχει κάποιος ακριβής αριθμός. Κάποιες φύγανε, ενώ άλλες αποφάσισαν να εγκατασταθούν μόνιμα στο χωριό που το ονόμασαν Νέα Κερασούντα. Η ονομασία προήρθε από τους κατοίκους λόγω του ότι η πλειοψηφία των κατοίκων καταγόταν από την Κερασούντα του Πόντου.

Από το 1922 έως και το 1937, περίπου ήταν ένα καθαρά Ποντιακό χωριό, όταν εμφιλοχώρησαν ντόπιοι κάτοικοι, οπότε υπήρξε ένα μείγμα πολιτισμών.

Οι δουλειές με τις οποίες «καταπιάστηκαν» αφορούσα κυρίως την κτηνοτροφία και την καλλιέργεια καπνού, καλαμποκιού, σιταριού, τομείς που όπως και σήμερα προτιμούνται και ευδοκιμούν στην περιοχή.

Άλλο ένα δύσκολο κομμάτι της προσαρμογής τους στην Ήπειρο ήταν και ο ρατσισμός απέναντί τους. Μάλιστα όπως μας είπε χαρακτηριστικά η κ. Κική κάποιοι τους φώναζαν «πρόστυχους» γιατί έλεγαν πως είχαν έρθει από την Τουρκία.

Η κ. Κική συνεχίζει: «Στο χωριό είμασταν αγαπημένοι ο ένας με τον άλλον, δίναμε, παίρναμε, δεν πεινάσαμε ποτέ, ούτε το 40’.

Πηγαίναμε τις Κυριακές στις χείρες που δεν είχαν βοήθεια για να κάνουν τα χωράφια τους και βοηθούσαμε εμείς τα κορίτσια, μετά την εκκλησία. Όταν είχαμε πρωτοέρθει μιλούσαμε ποντιακά μετά που ήρθαν και άλλοι κάτοικοι προσαρμόστηκε η γλώσσα.»

Όμως μας μιλάει και για το μεταβατικό στάδιο από τον πλούτο στην φτώχεια, αφού οι περισσότεροι είχαν περιουσίες, σπίτια και χωράφια και δεν είχαν πρόβλημα επιβίωσης.

«Οι Πόντιοι είχανε περιουσίες που άφησαν πίσω τους. Δεν πήραν τίποτα μαζί τους εκτός από λίγους που κατάφεραν να περισώσουν κάποιες λιγοστές λίρες. Οι υπόλοιποι ήρθαν χωρίς να έχουν τίποτα απ’ όσα καλά είχαν καταφέρει να αποκτήσουν στον Πόντο.

Είχαν όμως θέληση και δύναμη και σε έναν τόπο που έβλεπες μόνο δέντρα, έφτιαξαν ένα ολόκληρο χωριό.»

Ο κ. Ηλίας Κυριακίδης, κάτοικος του χωριού, και όχι μόνο, αφού είχε διατελέσει πρόεδρος του Συλλόγου Ποντίων, αλλά και πρόεδρος κοινότητας, μας είπε δύο λόγια σχετικά με το χωριό και τους πρώτους κατοίκους. «Ήταν πολύ σημαντικό το ότι είχαμε ομόνοια μεταξύ μας, δεν υπήρχε πονηριά. Υπήρχε αγάπη και αλληλοβοήθεια. Μεροκάματο δεν πλήρωναν πουθενά οι πατεράδες μας. Τότε έκαναν τα λεγόμενα «κισίκια» ο ένας στον άλλο, δηλαδή βοηθούσε ο ένας τον άλλο».

Ακόμη, ο κ Ηλίας και η κ. Κική, που είναι από τους πιο παλιούς κατοίκους του χωριού μας μίλησαν για τις γιορτές που γινόντουσαν: «Όταν πρωτοήρθαν είχαν λυράρη και έκαναν πολλές γιορτές. Κι εμείς λίγα χρόνια μετά που γεννηθήκαμε θυμόμαστε. Χορεύαμε, τραγουδούσαμε και γλεντούσαμε με την ψυχή μας. Χριστούγεννα, Πάσχα, πρωτομαγιά γινόντουσαν τα μεγαλύτερα γλέντια. Το Πάσχα πηγαίναμε στην Παναγία στο κάστρο των Ρωγών και κατεβαίναμε χορεύοντας. Μόλις σχόλαγε η εκκλησία, ήταν μία πεδιάδα και πιάναμε τον χορό.

Παρά τις δυσκολίες το γλέντι δεν το σταματούσαμε. Το Πάσχα οι λυράρηδες έφερναν όλα τα σπίτια γύρω και χορεύανε και τραγουδούσαν μέχρι το βράδυ. Ακόμη και όταν ήρθα ντόπιοι εμείς συνεχίζαμε τα γλέντια μας και τις παραδόσεις μας και μας ακολουθούσαν και εκείνοι. Για τους παλαιότερους η λύρα ήταν η ψυχή τους.»

Ποντιακός Εκπολιτιστικός Σύλλογος

Αφού, λοιπόν, η μουσική, η λύρα, ο χορός μιλούσαν στις ψυχές όλων των Ποντίων, ο Εκπολιτιστικός Σύλλογος δημιουργήθηκε με σκοπό να συνεχιστούν οι παραδόσεις, να ενωθούν ακόμη περισσότερο οι Πόντιοι της περιοχής και μέσα από τα βιώματα των μεγαλύτερων πέρασε η αγάπη για την παράδοση αλλά και η πλούσια ιστορία στις νεότερες γενιές.

Εμείς συναντήσαμε τον πρόεδρο του Συλλόγου κ. Δημήτρη Καραβασιλείου, ο οποίος τα τελευταία χρόνια έχει κάνει πολλές και σημαντικές ενέργειες για τον Σύλλογο με πολύ μεράκι και αγάπη.

Έχουν δημιουργηθεί τμήματα που δύσκολα θα δεις σε άλλους αντίστοιχους συλλόγους, όπως η εκμάθηση ποντιακής λύρας, καθώς έχουν γίνει σημαντικές κινήσεις με συμμετοχές σε πολλά μέρη της Ελλάδας με μεγαλύτερη επιτυχία η επίσκεψη του χορευτικού στον Πόντο.

ΕΡ: Πότε δημιουργήθηκε ο Σύλλογος;

ΑΠ: Ο Σύλλογος ξεκίνησε το 1973, η πορεία του ήταν σημαντική και ιδιαίτερα καλή. Δημιουργήθηκε για να ενώσουμε το χωριό, όλους τους Πόντιους. Για να κρατήσουμε και να διαδώσουμε την παράδοση, τα ήθη και τα έθιμα. Ο σύλλογος αποτελείται από 9μελές Δ.Σ. το οποίο είναι: Πρόεδρος Δημήτρης Καραβασιλείου, Αντιπρόεδρος Καραμούτσιος Αχιλλέας, Γραμματέας Πόπη Χασίδου, Ταμίας Γιάννης Πιπερίδης, Μέλη Γιώργος Αποστολίδης, Κώστας Αποστολίδης, Πάνος Νικολάου, Νίκος Αθανασιάδης, Σοφία Κυρακίδου.

 

ΕΡ: Πόσα μέλη απαριθμούσε την εποχή που δημιουργήθηκε και πόσα σήμερα. Τι ηλικίες τον απαρτίζουν;

ΑΠ: Τα μέλη σήμερα είναι πάνω από 200 και είχε ξεκινήσει με 22. Συμμετέχουν όλες οι ηλικίες δεν υπάρχει όριο. Συμμετέχουν από μικρά παιδιά μέχρι και άνθρωποι μεγαλύτερης ηλικίας έως και 80 χρονών. Όλοι έχουν δικαίωμα στο σύλλογο, όλοι έχουν δικαίωμα να ενημερώνονται και να κρατήσουν αυτόν το Σύλλογο «ζωντανό».

ΕΡ: Ποιοι είναι οι στόχοι του Συλλόγου;

ΑΠ: Ο βασικός στόχος είναι να μην χαθεί τίποτα από το Ποντιακό στοιχείο και προσπαθούμε με νύχια και με δόντια να το κρατήσουμε και να το μεταδώσουμε στα παιδιά μας. Όλο το Δ.Σ. αλλά και τα μέλη προσπαθούμε μαζί να δουλέψουμε και να κρατήσουμε το σύλλογο ζωντανό με οποιονδήποτε τρόπο.

ΕΡ: Οι νεότεροι ασχολούνται με την ποντιακή παράδοση;

ΑΠ: Οι νεότεροι και ωθούνται από τους γονείς αλλά είναι πολλοί και αυτοί που ήθελαν από μόνοι τους να συμμετάσχουν στο σύλλογο. Βέβαια, υπάρχουν και παιδιά που αν και στην αρχή παρακινήθηκαν από το οικογενειακό τους περιβάλλον στην συνέχεια αγάπησαν πολύ το σύλλογο. Είναι σημαντική η επαφή και η επικοινωνία που έχουν μέσω του συλλόγου.

ΕΡ: Ποιες δυσκολίες αναστέλλουν το πολιτιστικό έργο του Συλλόγου;

ΑΠ: Οι δυσκολίες είναι πως είμαστε αποκομμένοι από τα χωριά που βρίσκονται Πόντιοι. Είναι μεγάλη η απόσταση δυσκολεύει το να βοηθηθούμε μεταξύ μας. Έχουμε βέβαια κάποιες επαφές, όχι όμως στο βαθμό που θα θέλαμε. Έχουμε πάει με χορευτικά τμήματα στην Κοζάνη, στην Πτολεμαΐδα, στην Κατερίνη και κάποιοι έχουν έρθει σε εμάς. Με τα γύρω χωριά ποντίων φυσικά έχουμε επαφές, όπως τη Σινώπη, τη Σαμψούντα και τον Αρχάγγελο.

Εκτός από αυτό σίγουρα είναι και οι οικονομικές δυσκολίες. Προσπαθούμε με τις χορηγίες, τις εκδηλώσεις και τις δωρεές που κατά καιρούς γίνονται να καλύπτουμε τα έξοδα του συλλόγου και με αυτόν τον τρόπο να συντηρείται. Γενικά είναι πολύ δύσκολα τα πράγματα.

ΕΡ: Πείτε μας για τις διοργανώσεις και τις συμμετοχές του Συλλόγου.

ΑΠ: Από τις πιο σημαντικές διοργανώσεις είναι η ετήσια εκδήλωση του συλλόγου που κάνουμε αρχές Ιουλίου και η γενοκτονία των Ποντίων στις 19 Μαΐου, στην οποία έρχεται πολύς κόσμος, κάνουν κατάθεση στεφάνου ο δήμαρχος, ο πρόεδρος της κοινότητας, βουλευτές, περιφερειάρχες κλπ. Είναι εκδηλώσεις που έχουν μεγάλη συμμετοχή.

Πηγαίνουμε και εμείς σε πολλές εκδηλώσεις. Παρόλη την απόσταση προσπαθούμε να δίνουμε το παρών.

Θα θέλαμε να γίνονται και άλλες εκδηλώσεις με βάση το ποντιακό στοιχείο αλλά το οικονομικό πρόβλημα μας εμποδίζει.

ΕΡ: Πολλοί είναι εκείνοι που δεν γνωρίζουν πως κατοικούν γενιές Ποντίων στην Ήπειρο. Έχετε επαφές με Συλλόγους άλλων περιοχών, ίσως πιο γνωστών από τον δικό σας;

ΑΠ: Όντως υπάρχουν άνθρωποι από άλλες περιοχές που δεν γνωρίζουν ότι στην περιοχή μας είναι Πόντιοι. Εμείς έχουμε κυρίως επαφή με συλλόγους Κοζάνης, Πτολεμαΐδας, Βέροιας, Θεσσαλονίκης, Κατερίνης και Αθήνας.

ΕΡ: Στον Σύλλογο υπάρχουν χορευτικά τμήματα, τμήμα εκμάθησης Ποντιακής λύρας, χορωδία ποντιακών τραγουδιών και θεατρικό. Βλέπετε ενδιαφέρον για τα τμήματα αυτά;

ΑΠ: Μεγαλύτερη συμμετοχή υπάρχει στα χορευτικά τμήματα και η μικρότερη στο θεατρικό. Ίσως γιατί είναι το πιο πρόσφατο. Δημιουργήθηκε περίπου πριν δύο χρόνια και έχουν γίνει τρεις παραστάσεις μέχρι στιγμής στο χωριό. Η ποντιακή λύρα έχει απήχηση, έχουμε δάσκαλο από το χωριό όμως περισσότερο το προτιμούν μικρές ηλικίες. Οι μεγαλύτεροι συμμετέχουν κυρίως στο χορευτικό και τη χορωδία.

ΕΡ: Σκέψεις για δημιουργία νέων τμημάτων;

ΑΠ: Υπάρχει μία σκέψη να δημιουργηθεί ένα τμήμα παλαίμαχων χορευτών. Να συμμετέχουν άνθρωποι μεγαλύτερης ηλικίας που έχουν ζήσει την παράδοση από πρώτο χέρι και θέλουν να δώσουν στους νεότερους με τον τρόπο τους τη δική τους οπτική. Γίνονται συζητήσεις. Θέλουμε να δίνουν το παρών και οι μεγαλύτεροι μέσω του χορού.

Σίγουρα θα υπήρχε συμμετοχή γιατί οι παλαιότεροι έχουν πιο βαθιά ριζωμένη μέσα τους την παράδοση.

ΕΡ: Γιατί αντί για έναν σύλλογο έχετε δύο συλλόγους στο χωριό;

ΑΠ: Ο άλλος σύλλογος «Κατσαντώνης» είναι σύλλογος Σαρακατσαναίων.

Όταν είχε αποφασιστεί να γίνει ένας σύλλογος είχαμε κάποιες διαφωνίες με την ονομασία. Εμείς θέλαμε να ονομαστεί Ποντιακός Σύλλογος ενώ εκείνοι Εκπολιτιστικός. Τότε οι μεγαλύτεροι ζούσαν και ήταν αντίθετοι με αυτή την απόφαση. Εμείς είχαμε κάνει μία πρόταση να ονομαστεί Εκπολιτιστικός Ποντιακός Σύλλογος αλλά δεν βρήκε ανταπόκριση. Έτσι αποφασίσαμε να δημιουργηθούν δύο σύλλογοι που ο καθένας να έχει το προσωπικό του στοιχείο.

Ο καθένα σύλλογος έχει τις δικές του εκδηλώσεις στηρίζουμε όμως ο ένας τον άλλο σε όλες τις διοργανώσεις και έχουμε άριστες σχέσεις.

ΕΡ: Ο Δήμος στηρίζει το σύλλογο;

ΑΠ: Η αλήθεια είναι πως θέλουμε μεγαλύτερη στήριξη από το Δήμο. Μάλιστα, όταν ζητήσαμε κάποια βοήθεια για τις εκδηλώσεις που κάθε χρόνο γίνονται λάβαμε αρνητική απάντηση.

Πρόεδρος κοινότητας κ. Σοφοκλής Χαριτόπουλος

Μέλος του Συλλόγου είναι και ο πρόεδρος κοινότητας κ. Σοφοκλής Χαριτόπουλος, ο οποίος με τη σειρά του μας μίλησε και αυτός για το σύλλογο.

«Σύλλογος και κοινότητα έχουμε άψογη συνεργασία δεν έχει φέρει ποτέ αντίρρηση η κοινότητα σε αίτημά του συλλόγου, έχουμε συνεννόηση και συνεργαζόμαστε άψογα κυρίως σε ότι έχει να κάνει με εκδηλώσεις και εκδρομές.

Ο σύλλογος έπειτα βοηθάει με τον τρόπο του την κοινότητα. Δηλαδή με την προβολή που δίνει από εκδηλώσεις και συμμετοχές. Να σας πω ένα παράδειγμα, το χορευτικό της Κερασούντας ήταν ένα από τα τρία χορευτικά που συμμετείχαν σε εκδήλωση στην Τραπεζούντα πριν δύο χρόνια. Μέσω ομοσπονδίας επέλεξαν το σύλλογο και στην συνέχεια σύλλογος και κοινότητα έκαναν  αγώνα για να βγάλουμε ένα αξιοπρεπές τμήμα και να ταξιδέψουμε. Τα άλλα δύο χορευτικά ήταν από την Τουρκία και την Γεωργία. Τρία από όλο τον κόσμο και από την Ελλάδα εμείς. Ήταν τεράστια τιμή και επιτυχία του Συλλόγου.»

Σε σχέση με τον σύλλογο τα παλαιότερα χρόνια αλλά και την εξέλιξή του:

«Γίνονται περισσότερα πράγματα στο σύλλογο, έχουμε περισσότερες συμμετοχές σε εκδηλώσεις. Επίσης η εκμάθηση λύρας ήταν ένα σημαντικό βήμα για τα παιδιά και αυτό γιατί δεν είχε περάσει από γενιά σε γενιά όσο ο χορός και το τραγούδι. Τώρα δίνεται η ευκαιρία στους νεότερους να τη μάθουν. Κάνουν μάλιστα «μουχαμπέτια», δηλαδή γλέντια που μαζεύονται τραγουδάνε και παίζουν μουσική στο χωριό, όπως γινόταν παλιά».

 

Κλείνοντας είναι σημαντικό να μεταφέρουμε μια πρόσφατη ιστορία που μας διηγήθηκε με ιδιαίτερη συγκίνηση ο πρόεδρος της κοινότητας κ. Χαριτόπουλος.

«Όταν φτάσαμε στην Κερασούντα ακούγαμε για τον Άγιο Νικόλαο στον Πόντο. Η εκκλησία πλέον είναι τζαμί αλλά στον τρούλο φαίνεται ένα κομμάτι του άγιου Νικόλα. Ρωτήσαμε τον ξεναγό γιατί δεν το είχαν καλύψει και μας είπε πως είχαν δοκιμάσει δύο φορές αλλά οι μάστορες που το επιχείρησαν έπεσαν και σκοτώθηκαν, έτσι το άφησαν.

Βγαίνοντας από την εκκλησία σε έναν προαύλιο χώρο στήσαμε ένα γλέντι με λύρα, τραγούδια και χορό. Ήρθαν τότε κάτι γριούλες με τούρκικη φορεσιά και έκλαιγαν και μας μιλούσαν ποντιακά. Είχαν σταματήσει όλα τα αυτοκίνητα και μας χειροκροτούσαν ήταν τόσο συγκινητική η στιγμή που δεν θα την ξεχάσουμε ποτέ».

VN:F [1.9.13_1145]
Rating: 0.0/5 (0 votes cast)