Επιμέλεια: Ντόρα Βλάρα

Η αργυροχοΐα αποτελεί μία από τις πιο γνωστές και παλαιότερες τέχνες της Ηπείρου… Μία τέχνη που έχει συνδυαστεί με την πόλη και είναι πλέον το σήμα κατατεθέν της. Οι επισκέπτες αναζητούν τα διάφορα εργαστήρια και μαγαζάκια, συνήθως κοντά στο κάστρο, για να θαυμάσουν τα σκεύη, τα κοσμήματα και τα διάφορα είδη που δημιουργούν οι τεχνίτες, αλλά και να αποκτήσουν ένα από αυτά σαν ενθύμιο από την εξόρμηση τους στην πρωτεύουσα της Ηπείρου….

Η τέχνη έχει περάσει από γενιά σε γενιά και πολλοί είναι οι νέοι που έχουν ασχολούνται με το αντικείμενο με το ίδιο μεράκι και την ίδια αγάπη, όπως αυτή τον πατεράδων τους ή ακόμη και των παππούδων τους.

Σκαλιστά σκεύη, σκαλιστά εκκλησιαστικά αντικείμενα (πχ. καντήλια, εικόνες), χυτά αντικείμενα, χυτά φωτιστικά, τα συρματερά ή φιλιγκράν κοσμήματα και σκεύη, που κατασκευάζονται εξολοκλήρου από σύρμα στριμμένο σε σχέδια, όλο με το χέρι, τεχνική η οποία είναι γνωστή από τα προ Χριστού χρόνια, τα Βυζαντινά και Αρχαϊκά κοσμήματα είναι κάποια από τα αντικείμενα που κοσμούν τις βιτρίνες τραβώντας τα βλέμματα με την ιδιαίτερη ομορφιά τους.

Σύμφωνα με της πληροφορίες του Σωματείου Ασημουργών Ιωαννίνων “το ασήμι δουλεύεται στα Ιωάννινα από τα χρόνια της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας καθώς επίσης και τουρκικά έγγραφα μας δείχνουν ότι το 1430 ο κλάδος της ασημουργίας βρίσκεται στην ακμή του. Καθ’ όλη τη διάρκεια της ιστορίας υπάρχουν στοιχεία για την εμπορική και την εξαγωγική δραστηριότητα προϊόντων αργυροχοΐας από τους Γιαννιώτες τεχνίτες σε περιοχές όπως το Βελιγράδι, την Βενετία, το Βουκουρέστι, την Πράγα, την Βιέννη ακόμη και στα Σκόπια και την Ρωσία”.

Η πόλη των Ασημουργών”, όπως χαρακτηριστικά αποκαλούν την πόλη, φιλοξενεί σήμερα περίπου 90 εργαστήρια που εξακολουθούν να παράγουν χειροποίητα έργα τέχνης με παραδοσιακές τεχνικές.

Οι τεχνικές δημιουργίας και διακόσμησης:

Σφυρήλατο ονομάζεται το ασημένιο αντικείμενο, το σχήμα του οποίου δημιουργείται με το σφυρί. Ξεκινώντας ο τεχνίτης από ένα φύλλο ασημιού, του δίνει σχήμα με το σφυρί και τη βοήθεια, συνήθως, του τόρνου (μηχανή μορφοποίησης μετάλλου). Επίσης, στη διάθεση του τεχνίτη βρίσκονται ανάγλυφες ή εσώγλυφες μήτρες (είδος καλούπια), οι οποίες χρησιμοποιούνται στην αποτύπωση παραστάσεων επάνω σε αγγεία ή και κοσμημάτων.

Χυτά: Αντίθετα, για άλλα αντικείμενα μικρά, ή τμήματα μεγαλύτερων, χρησιμοποιούνται τα παντέφτια (είδος καλουπιού). Πρόκειται ουσιαστικά για μήτρες μέσα στις οποίες χύνεται το λιωμένο ασήμι (χυτά), και όπου αυτό παίρνει το σχήμα που θέλει ο τεχνίτης. Στη συνέχεια, το επεξεργάζονται στο χέρι για να διορθώσουν τυχόν ατέλειες και για περαιτέρω διακόσμηση. Η τεχνική αυτή βοηθούσε και βοηθά στη γρήγορη παραγωγή των συγκεκριμένων αντικειμένων.

Συρματερά ή φιλιγκράν κοσμήματα και σκεύη, που κατασκευάζονται εξολοκλήρου από σύρμα στριμμένο σε σχέδια, όλο με το χέρι.

Ανάγλυφος διάκοσμος: το ασημένιο αντικείμενο, αφού τοποθετηθεί μέσα σε πίσσα, δουλεύεται στην ανάποδή του όψη (η καλή καλύπτεται από την πίσσα), έτσι ώστε να δημιουργηθεί ο φουσκωτός διάκοσμος, χωρίς οι κραδασμοί να επηρεάσουν την επιφάνεια καθώς απορροφούνται από την πίσσα.

Διάτρητος διάκοσμος: δημιουργείται με την αφαίρεση, βάσει σχεδίου, τμημάτων της επιφάνειας, έτσι ώστε να εμφανιστεί το επιθυμητό θέμα και αποτέλεσμα.

Συρματερός διάκοσμος: δημιουργείται με τη χρήση ασημένιων συρμάτων τα οποία συγκολλούνται στην επιφάνεια του αντικειμένου δημιουργώντας σχέδιο ή αποτελώντας τμήμα αυτού.

Kοκκιδωτός διάκοσμος: αποτελείται από συμπλέγματα μικρών κοκκίδων («γράνες»), οι οποίες συγκολλούνται συνήθως επάνω στα σύρματα. Έτσι, είναι πολύ συνηθισμένο ο κοκκιδωτός διάκοσμος να συνοδεύει τον συρματερό.

Tεχνική του σμάλτου: τοποθετείται σε σκόνη η αναγκαία ποσότητα σμάλτου επάνω στην επιφάνεια που θέλει ο τεχνίτης και στη συνέχεια ψήνεται σε υψηλή θερμοκρασία έτσι ώστε να λιώσει και να πάρει το επιθυμητό σχήμα και χρώμα.

Σαβάτι: προέρχεται από κράμα μετάλλων, το οποίο τοποθετείται επάνω στη χαραγμένη επιφάνεια του αντικειμένου και λειώνει σε υψηλή θερμοκρασία. Στη συνέχεια ο τεχνίτης το επεξεργάζεται και το λειαίνει σε στερεοποιημένη μορφή.

Όλες οι τεχνικές είναι σαν “περιουσία” που έχει κληρονομήσει η κάθε νέα γενιά που συνεχίζει την τέχνη. Έτσι τα αντικείμενα μένουν αναλλοίωτα στο πέρασμα των χρόνων…

Ένα σημαντικό κομμάτι της αργυροχοΐας είναι το Κέντρο Παραδοσιακής Βιοτεχνίας Ιωαννίνων. Στο Κέντρο αυτό οι λάτρεις της λαϊκής τέχνης και της παράδοσης έχουν τη δυνατότητα να δουν από κοντά πως δημιουργείται ένα έργο τέχνης από ένα τόσο απλό και “ασήμαντο” μέταλλο.

Επίσης μπορούν να μάθουν για την ιστορία της αργυροχοΐας πως ξεκίνησε και την πορεία της όλα αυτά τα χρόνια μέχρι σήμερα καθώς και να επισκεφθούν το μουσείο στο οποίο θα θαυμάσουν εκθέματα, πατροπαράδοτα εργαλεία και αντικείμενα αλλά και την αίθουσα πολιτιστικών εκδηλώσεων.

Η “πόλη των ασημουργών” θα έχει πάντα περισσότερες πληροφορίες να δώσει σε όσους ενδιαφέρονται για την αργυροχοΐα, εξερευνώντας τα μικρά πέτρινα μαγαζάκια στο κέντρο, συνομιλώντας με παλιούς τεχνίτες και βλέποντας στα μάτια τους την φλόγα της έμπνευσης που τους έδινε ένα κομμάτι ασήμι…

VN:F [1.9.13_1145]
Rating: 5.0/5 (1 vote cast)
Η αργυροχοΐα στα Γιάννενα... η τέχνη που ακολουθεί το όνομα της πόλης, 5.0 out of 5 based on 1 rating