της Χρυσαυγής Ευαγ. Κολιού 

(Όταν οι εκδοτικοί οίκοι προωθούν τα «εργαλεία» της ευτυχίας) 

«Διώξτε το άγχος και τη μελαγχολία», « Η ευτυχία υπάρχει», «Να είσαι ο εαυτός σου», «Αδυνάτισε! Βρες τον εαυτό σου», «Ομοιοπαθητική: Υπόσχεση πραγματικής ίασης», «Χωρισμός και πώς να τον ξεπεράσετε», «Γιατί οι άντρες παντρεύονται τις σκύλες», «Πώς να πιάσετε κουβέντα: Σπάστε στον πάγο, κερδίστε τις εντυπώσεις» είναι μερικοί μόνο από τους ομολογουμένως δελεαστικούς τίτλους βιβλίων που καθημερινά καταφθάνουν στα βιβλιοπωλεία (από τα πιο ενημερωμένα τύπου Public μέχρι τα συνοικιακά φωτοτυπεία).

Τα βιβλία – οδηγοί ψυχολογικής υποστήριξης, αν και αποτελούν ένα σχετικώς νέο ρεύμα, έχουν κατορθώσει να παγιωθούν στη συγγραφική κοινότητα και να σημειώνουν χρόνο με το χρόνο τεράστια επιτυχία τόσο στις πωλήσεις βιβλίων παγκοσμίως όσο και στη συνείδηση των αναγνωστών. Οι διαφημιστές τα προωθούν, τα κέρδη των εκδοτών εκτοξεύονται, οι συγγραφείς τους λαμβάνουν τα εύσημα του ψυχολογικού αναλυτή, ενώ το αναγνωστικό κοινό αντιμετωπίζει ένα τέτοιο βιβλίο ως εργαλείο ψυχολογικής αποφόρτισης, λύτρωσης  από κάθε τι βασανιστικό  λίγο πριν την οριστική, όπως δηλώνουν, κατάρρευση. Τα συγκεκριμένα βιβλία αφορούν θέματα παντός επιστητού, προβλήματα μικρά ή μεγάλα που σε κάθε περίπτωση υπάρχουν στη σύγχρονο άνθρωπο. Στόχος; Ακριβώς η επίλυσή των προβλημάτων αυτών με πρακτικές κυρίως αυτοελέγχου και αυτοβοήθειας έτσι ώστε ο αναγνώστης βήμα βήμα να αποκτήσει αυτοπεποίθηση , να δει τα πράγματα από άλλη οπτική γωνία και πάντα με αισιοδοξία. Μόνον έτσι θα μπορέσει σύμφωνα με τους συγγραφείς να φτάσει τελικώς στα υψηλά επίπεδα ευδαιμονίας. Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό όμως των εν λόγω οδηγών- βοηθημάτων είναι ακριβώς το κοινό στο οποίο απευθύνονται: ΣΕ ΟΛΟΥΣ. Δηλαδή σε κάθε κοινωνική ομάδα που αντιμετωπίζει το συγκεκριμένο πρόβλημα. Υπάρχουν δηλαδή βιβλία για ανασφαλείς, για παχύσαρκους, για απολυμένους εργαζομένους, για εργοδότες σε κατάσταση παύσης πληρωμών, για βουλημικούς, για ανορεξικούς, για απατημένους συζύγους, για νοικοκυρές σε ή στα πρόθυρα απόγνωσης, για σεξουαλικά ανενεργούς, για νέες μαμάδες, για αναίσθητους, για κυκλοθυμικούς ή και για όλα αυτά μαζί.

Μπορεί όμως τελικά ένα τέτοιου είδους βιβλίο να οδηγήσει τον αναγνώστη στην ουσιαστική επίλυση του προβλήματος πού τον απασχολεί; Το συγκεκριμένο πρόβλημα υπάρχει όντως ή απλώς φοβάται ο αναγνώστης την υποψία του; Γιατί τελικά αναγνώστες από διαφορετικά μέρη του κόσμου, με άλλα βιώματα, πολύ υψηλού ή χαμηλότερου μορφωτικού επιπέδου και με διαφορετικό κοινωνικό status σπεύδουν στην αγορά του νέου βιβλίου για το κυνήγι της ευτυχίας;

Τα νέα δεδομένα στη σύγχρονη κοινωνία, οι ποικίλοι ρόλοι που καλείται να διαδραματίσει ο άνθρωπος καθημερινά, κυρίως όμως η τεχνολογική πρόοδος επηρέασε το κοινό τόσο, ώστε να επιθυμεί κάτι διαφορετικό όσον αφορά το διάβασμα. Και ακριβώς αυτή η μεταβλητότητα της εποχής επηρέασε όχι μόνο τον αναγνώστη αλλά και τον  δημιουργό- συγγραφέα στην ίδια τη φύση του συγγραφικού έργου. Πράγματι, πόσοι σήμερα διαβάζουν Μακιαβέλι και πόσοι Dan Brown; Γιατί τα παιδιά συγκινούνται πολύ περισσότερο με τις περιπέτειες του Μάικ του Φασολάκη από την κλασική Κοκκινοσκουφίτσα; Ακριβώς επειδή η σύγχρονη γυναίκα δεν θα ταυτιστεί με την Έμμα της Τζέην Όστιν, αλλά με την απελευθερωμένη ηρωίδα του «50 αποχρώσεις του γκρι», Αυτό όμως αφορά το ένα τμήμα, δηλαδή τη μεταβαλλόμενη κοινωνική πραγματικότητα. Το άλλο τμήμα αφορά στην επιστημονική και τεχνολογική επανάσταση. Μεγάλο μέρος των αναγνωστών ήδη διαβάζει ένα αγαπημένο βιβλίο πάντα στην οθόνη του τάμπλετ ενώ ήδη η Google με σχετική σύμβαση, έχει αποκτήσει δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας στα βιβλία της βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου του Harvard, της πιο ενημερωμένης και πλούσιας πανεπιστημιακής βιβλιοθήκης του κόσμου.

Έχοντας λοιπόν στα χέρια του ο σύγχρονος αναγνώστης ένα βιβλίο που στην ουσία γράφτηκε για αυτόν, χωρίς ήρωες με τους οποίους θα πρέπει να ταυτιστεί, χωρίς εσωτερικά διλήμματα τα οποία θα πρέπει να αντιμετωπίσει, χωρίς τραγικές ειρωνείες, εστιάζει και ακολουθεί πιστά τις σχετικές οδηγίες που θα του δώσουν το κίνητρο να προχωρήσει, να ανταπεξέλθει. Το βέβαιον είναι ότι σε κάθε περίπτωση δε θα πρέπει να αντιμετωπίζονται τα συγκεκριμένα βιβλία ως πανάκεια. Σίγουρα, το όποιο ψυχολογικό θέμα παρουσιάζει μοναδικότητα και δε θα πρέπει να εμπίπτει από άκρη σε άκρη με τα όσα το εκάστοτε βιβλίο κάθε φορά προστάζει. Κάτι τέτοιο άλλωστε θα οδηγούσε τον εκάστοτε συγγραφέα- ψυχολόγο σε επαγγελματική διαστροφή. Κατά τη γνώμη μου, μόνο υποσυνείδητα το άτομο χρησιμοποιώντας ένα τέτοιο βιβλίο λαμβάνει χείρα βοηθείας. Σαφώς,  οποιοδήποτε ερέθισμα είτε αυτό προέρχεται από κάποιο βιβλίο είτε από αλλού είναι ικανό να επηρεάσει την ανθρώπινη βούληση, η τελειωτική όμως πράξη ή παράλειψη εναπόκειται και εξαρτάται τελικά από τον ανθρώπινο νου.. Με άλλα λόγια, ο θάνατος ενός αγαπημένου προσώπου, ένα διαζύγιο, η αβεβαιότητα για το μέλλον, η έλλειψη αυτοσεβασμού και εμπιστοσύνης, μια πτώχευση ή μια απόλυση αποτελούν καταστάσεις που κλυδωνίζουν την ατομική και κοινωνική υπόσταση του ατόμου. Στη θέα, λοιπόν, ενός τέτοιου βιβλίου σε κάποιο βιβλιοπωλείο ή στα ράφια των σούπερ μάρκετ (ναι, θα τα βρείτε και εκεί), ο τίτλος του και μόνο αποτελεί σανίδα σωτηρίας για τον υποψήφιο αγοραστή- αναγνώστη.

Ισχυρή θέληση και αγώνας για την επίτευξη ενός οποιουδήποτε στόχου όμως μπορεί να ενυπάρχει στον καθένα. Και επειδή η ευτυχία είναι καθαρά προσωπικό ζήτημα, κανένα βιβλίο, καμιά θεωρητική μέθοδος και κανένα επιστημονικά ψυχολογικό εργαλείο δεν μπορεί να τη διδάξει. Σκεφτείτε το. Ορίζουμε πολύ εύκολα την κατάθλιψη, την απογοήτευση, το στρες όμως αδυνατούμε να ερμηνεύσουμε την ευτυχία. Επειδή σε μεγαλύτερο ή σε μικρότερο βαθμό υπάρχει μέσα μας. Μήπως τελικά πρέπει να ψάξουμε σε άλλο ράφι;

VN:F [1.9.13_1145]
Rating: 0.0/5 (0 votes cast)