Γράφει ο Κώστας Τραχανάς

(«Ο κόσμος που αντιλαμβανόμαστε» Τόμος Α, «Ο κόσμος όπως θα μπορούσε να είναι» Τόμος Β, «Ύπαρξη και πραγματικότητα» Τόμος Γ, «Αναζητήσεις και στοχασμοί» Τόμος Δ)

Οι περισσότεροι άνθρωποι περνούν μια ολόκληρη ζωή, καταναλίσκοντας τις τεράστιες δυνατότητες του εγκεφάλου τους, την παρουσίας τους στην ζωή, «κάνοντας λογαριασμούς». Διαβιώνουν ως μονότονοι λογιστές της καθημερινότητας. Πόσα χρήματα κερδίζω, πόσα σπίτια έχω, πόσο όμορφος είμαι, πόσες γυναίκες (ή άνδρες)έχω κατακτήσει, ποιος και πόσοι με αναγνωρίζουν;

Ο εγκέφαλος, που περιορίζεται σε συνεχείς λογαριασμούς, αποδυναμώνεται και υποβιβάζεται σε πρωτόγονη λειτουργία, η οποία υποστηρίζει καταστάσεις άγχους και συχνά δυστυχίας.

Ένα βασικό αίτιο της κακοδαιμονίας μας είναι ίσως το ότι δεν κατανοούμε το «όργανο» που είναι υπεύθυνο για την τύχη μας, δηλαδή τον ανθρώπινο νου, τις δυνατότητές του και τις αλληλεπιδράσεις του με το περιβάλλον. Η δύναμη της ανθρώπινης νοημοσύνης, αν και περιορισμένη, ίσως μας δίνει τη δυνατότητα κατανόησης των μυστικών της Φύσης. Ίσως, ο ύστατος θρίαμβος της ανθρώπινης λογικής και της αισθητικής εκτίμησης να δίνει νόημα και σκοπό στη ζωή, πέραν των προσωπικών επιδιώξεων και των καθημερινών κατακτήσεων του καθενός από εμάς.

Με ποιον τρόπο και σε ποιον βαθμό, η επιστήμη και η τέχνη των πρόσφατων χρόνων, αλλά και η πίστη στην αναζήτηση και η ενόραση της διαίσθησης, μπορούν να διαφωτίσουν τον θολό ορίζοντα των αινιγμάτων της «ύπαρξης» και του «εγώ»; Πώς παράγεται η συνειδητή αντίληψη και η γνώση; Πώς λειτουργεί το μυστικό θέατρο σκιών που παράγει τις σκέψεις και την αντίληψη του περιβάλλοντος, τα συναισθήματα και την «αμφισύνδεση» της διαίσθησης; Πώς δημιουργείται ο οντολογικός πυρήνας του «εγώ» που μας προσδιορίζει ως ενσυνείδητα όντα; Πώς τέτοιες έννοιες μπορούν να γίνουν προσιτές στο ενδιαφερόμενο και εν εγρηγόρσει κοινό που δεν διαθέτει εξοικείωση με το αντικείμενο και την ορολογία του;

Τα συναρπαστικά αυτά ερωτήματα, αποτελούν τον κεντρικό άξονα των κειμένων της σειράς «Το Γίγνεσθαι».

Η σειρά αυτών των βιβλίων του ακαδημαϊκού Πάνου Λιγομενίδη εκθέτει τα ανεξιχνίαστα μυστήρια της ύπαρξης, της γνώσης, της νοημοσύνης, και της συνείδησης, τους ανθρώπινους διαλογισμούς που γεννήθηκαν και αναπτύχθηκαν μέσα σε ένα φαινομενικά αδιάφορο και χωρίς σκοπό «υλικό» σύμπαν. Τα θέματα εξετάζονται από τη σκοπιά της επιστημονικής έρευνας, η οποία μπορεί, οριακά, να αγγίζει τη φιλοσοφική σκέψη, παρότι δεν υποκινείται από φιλοσοφική περιέργεια αλλά κυρίως από την προσπάθεια ερμηνείας όσων έχει αποκαλύψει η επιστημονική παρατήρηση και θεωρητικοποίηση.

Στα κείμενα αυτών των πέντε βιβλίων της σειράς «Το Γίγνεσθαι» παρουσιάζονται ιδέες και έννοιες της φυσικής, της πληροφορικής και άλλων επιστημών.

Τα βιβλία αυτά αναφέρονται σε σημαντικές έννοιες της κβαντικής φυσικής, των θεωριών της σχετικότητας και του χάους, και σε θέματα τα οποία αγγίζουν θεμελιώδη ερωτήματα που αφορούν στην ύπαρξη, την κοσμογονία και την κατανόηση των διαδικασιών που συντελούν στο γίγνεσθαι του κόσμου μας.

Η σειρά αυτή αποτελεί μια προσπάθεια να καταστούν γνωστά στο ευρύτερο κοινό τα συναρπαστικά επιτεύγματα της επιστήμης, όσον αφορά στα μυστήρια του χώρου και του χρόνου, της δομής και της λειτουργίας της φυσικής πραγματικότητας και της ανάδυσης και σημασίας της συνείδησης.

Ο Πάνος Λιγομενίδης αναζητά, αγωνιά και με εξαιρετική διαίσθηση στοχάζεται και θέτει ερωτήματα που αφορούν την «ύπαρξη» και τον ρόλο του ανθρώπου στο γίγνεσθαι. Αναζητά τα αίτια και τις έννοιες που αφορούν το «πώς» και το «γιατί» της εξέλιξης του κόσμου μας. Μελετά το γίγνεσθαι στην Φύση, τις εξελικτικές διαδικασίες και την εξελικτική πορεία της Φύσης, όπως και το γίγνεσθαι της ανθρώπινης συμπεριφοράς.

 

Παρουσιάζουμε χαρακτηριστικά αποσπάσματα του τελευταίου τόμου της σειράς, που έχει τίτλο «Επιτομή»:

-Η κίνηση είναι το εγγενές και αναπόφευκτο χαρακτηριστικό της ύλης αναγκαίο για τον ορισμό του τρόπου ύπαρξής της, είναι η έκφραση της ουσίας, της απόλυτης πραγματικότητας της «ύλης».

-H κίνηση είναι ένα μυστήριο.

-Η αέναη και συνεχώς μεταβαλλόμενη διαδικασία κίνησης εξασφαλίζει την ποιοτική απειρία της Φύσης. Ο φυσικός κόσμος αναπτύσσει μια τεράστια, ατέρμονη και χωρίς όρια ποικιλία από αντικρουόμενες κινήσεις, διαδικασίες και τάσεις αλλά και από ημιαυτόνομες υπάρξεις. Αυτή είναι η διαδικασία του γίγνεσθαι, την οποία πρώτος ο Ηράκλειτος προείκασε πριν χιλιάδες χρόνια.

-Ο φυσικός κόσμος και η συνείδηση συμμετέχουν σε ένα συνεπές «όλον», την πραγματικότητα και την «ύπαρξη», όπως αυτή παριστάνεται με τον βρόχο της ύπαρξης.

-Μια διαδεδομένη επιστημονική άποψη των ημερών μας θεωρεί πως, στον φυσικό κόσμο, η κίνηση και συγκεκριμένα η ροή, προηγείται του υλικού αντικειμένου.

-Ο χώρος και ο χρόνος, οι μορφές, ακόμα και η ζωή, οι σκέψεις και η συνείδηση, όλες οι μορφές του κόσμου μας, είναι δημιουργήματα «κίνησης».

-«Το γίγνεσθαι προηγείται του είναι», αφού «το γίγνεσθαι «(η κίνηση) παίζει αποφασιστικό ρόλο στην κατασκευή «του είναι».

- Είναι δυνατόν η συνείδηση να αλληλεπιδρά με τον φυσικό κόσμο, ακόμη και αναδρομικά και ρετροαιτιακά; Μήπως αυτή η δυνατότητα υποβάλλει την ιδέα ότι η συνείδηση μπορεί να είναι ο «κατασκευαστής» της πραγματικότητας; Μήπως το σύμπαν ονειρεύεται το εαυτό του; Είναι ο Κόσμος μας μια ουτοπία; Αν κάτι τέτοιο είναι αλήθεια τότε η Φύση, εκπεφρασμένη μέσα από τον συνειδητό άνθρωπο, αρχίζει, στην εποχή μας, να κατανοεί τον εαυτό της.

-Παρατηρώ «κάτι» και επεξεργάζομαι την πληροφορία και έτσι αυτό το κάτι «υπάρχει».

-Ο νους και η ύλη δεν αποτελούν ξεχωριστές οντότητες, αλλά πως είναι διαφορετικές όψεις μιας παράξενης συμμετρίας του «ενός» συνόλου, της μιας συνολικής και αδιάσπαστης κίνησης.

-Η θεωρία της δημιουργίας του υλικού κόσμου από το «τίποτε», δηλαδή η μετάπτωση «από το μηδέν στο ένα», υποστηρίζεται και από υπολογισμούς οι οποίοι εκτιμούν την πυκνότητα της ενέργειας, σε κάθε κυβικό εκατοστό του «κενού» χώρου, περίπου ισοδύναμη με εκείνη που θα απελευθερωνόταν από την πυρηνική «τήξη» δέκα δισεκατομμυρίων τόνων ουρανίου, ποσότητας ενέργειας που εύκολα μπορεί να θεωρηθεί ως άπειρη!

-Στις κοινωνίες του Borges, οι συνειδήσεις είναι οι συγγραφείς της ιστορίας, και η σκέψη είναι ο δημιουργός της «πραγματικότητας του παρελθόντος».

-Το «όλον «είναι «ένα».

-Η πραγματικότητα του έξω κόσμου προσδιορίζεται από το γεγονός ότι κάποιος νους με συνείδηση είναι σε θέση να τον παρατηρεί!

-Οι άνθρωποι είμαστε προϊόντα μιας συνεχούς διαδικασίας ανταλλαγών των «βιολογικών» και των «κοινωνικών», παραμέτρων, μέσα από τις οποίες έχουμε εξελιχθεί και αναπτυχθεί.

- Ο γαλαξίας μας είναι ένα «οικοσύστημα» επεξεργασίας αέριων μαζών και ανακύκλωσης διαδοχικών γενεών αστέρων. Συχνά, η διαδικασία αυτή δημιουργεί πλανήτες, βαριά στοιχεία του χημικού περιοδικού πίνακα, αντικείμενα και ίσως «ζώντες οργανισμούς» που το σώμα τους κατασκευάζεται από τις στάχτες παλιών πεθαμένων αστέρων….

-Η προδιάθεση για θρησκευτική πίστη ίσως είναι αναπόσπαστο μέρος της ανθρώπινης φύσης.

-Το τυχαίο είναι το ουσιαστικό και αναγκαίο στοιχείο που διακρίνει τις διαδικασίες της «ζωής».

-«Μήπως εμείς οι άνθρωποι, καθένας από εμάς, ίσως κάθε ζωντανός οργανισμός με νου και συνείδηση, και μόνο με την ύπαρξή μας και την επικοινωνιακά συσχετισμένη δράση μας, «φτιάχνουμε» την πραγματικότητα αυτού του αινιγματικού σύμπαντος;»

-Πρέπει να θεωρούμαστε πολύ τυχεροί που επιλεχθήκαμε και ζούμε την εμπειρία της «ζωής» και που η μέχρι εδώ και τώρα πορεία του δικού μας σύμπαντος οδήγησε στην «ζωή», τον πολιτισμό, τις τέχνες και την επιστήμη.

-Ζούμε σε ένα μη γραμμικό σύμπαν.

-Η επιστήμη έχει έλθει πιο κοντά στον μέσο άνθρωπο, στην καθημερινότητά του, και, με έναν συγκεκριμένο τρόπο, έχει διαμορφώσει τις αξίες του.

-Γνώρισε τον εαυτό σου (Σωκράτης). Έλεγξε τον εαυτό σου (Κικέρων). Δώσε τον εαυτό σου (Ιησούς Χριστός).

-Είναι σημαντικό να συλλάβουμε το όραμα που εναρμονίζει τις δύο αναγκαίες και συνεργατικές διαδικασίες της Φύσης, τα δύο ανίκητα ρεύματα του κοσμικού γίγνεσθαι, της φθοράς και της μορφογένεσης.

Ο Πάνος Λιγομενίδης είναι ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου του Μέριλαντ των ΗΠΑ και από εικοσαετίας Τακτικό Μέλος και π. Πρόεδρος της Ακαδημίας Αθηνών. Εργάστηκε ως ερευνητής της εταιρείας ΙΒΜ και ως καθηγητής των Πανεπιστημίων Στάνφορντ ,Μέριλαντ, UCLA και του Technical University of Madrid. Διετέλεσε αντιπρόεδρος της Caelum Research Corporation και τεχνικός σύμβουλος πολλών εταιρειών και δημοσίων οργανισμών. Έχει αξιόλογο δημοσιευμένο επιστημονικό έργο.

VN:F [1.9.13_1145]
Rating: 0.0/5 (0 votes cast)