Η Ιστορία εξηγεί το παρόν…

Πράγματα που συνέβησαν πριν 65 χρόνια, αν τα δεις σήμερα, μπορείς να κατανοήσεις φαινόμενα που συμβαίνουν γύρω μας, όσον αφορά την πολιτική και ιδεολογική ανθρωπογεωγραφία.

Εξαιρετικά ενδιαφέρουσα ιστορική μελέτη, αναπάντεχη σαν βουβή γροθιά, για εκείνα τα «κλειδωμένα χρόνια» και εκείνα τα περίπου 30.000 ορφανεμένα παιδιά των παιδοπόλεων, στα οποία η παράταξη των νικητών θέλησε μεταπολεμικά να προσφέρει στέγη, παιδεία και μια συνείδηση με ανοσία στο μικρόβιο του κομμουνισμού.

Ο Λουκιανός Χασιώτης ανασύρει μια σχετικά απωθημένη εποχή της πρόσφατης Ιστορίας μας.

Οι παιδοπόλεις, υπό την αιγίδα της βασίλισσας Φρειδερίκης, ιδρύματα με παιδιά άπορα και ορφανά από πατεράδες και τα «φιλανθρωπικά ιδρύματα» θέματα ταμπού στην ελληνική ιστοριογραφία και λογοτεχνία, στοιχειώνουν ξανά την Ιστορίας μας, αφού η ανάμνηση και μόνο της τραυματικής εκείνης εμπειρίας προκαλεί βαθιά οδύνη. Μια από τις μαύρες σελίδες της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας, ένα μυστικό δεκαετιών, που φρόντιζε η κρατούσα κατάσταση συστηματικά να το κρατάει στο σκοτάδι. Τα ιδρύματα αυτά είχαν αυστηρή πειθαρχία, απαγορεύσεις, σχολικά μαθήματα, ομαδική εργασία, προπαγανδιστικά κηρύγματα, τραγούδια πατριωτικά, ύμνοι χριστιανικοί….

Η αριστερή και αντιμοναρχική αφήγηση –που παρουσίασε τον «Έρανο» της Βασίλισσας Φρειδερίκης ως προπαγανδιστικό μηχανισμό της βασιλικής εξουσίας, υπόλογο για οικονομική διαφθορά και για την κακομεταχείριση ή κακοποίηση των «προστατευόμενων» του-σε μεγάλο βαθμό επικράτησε στο δημόσιο λόγο μετά το τέλος της δικτατορίας των συνταγματαρχών και κυρίως με την άνοδο του ΠΑΣΟΚ στην εξουσία. Η ίδια αφήγηση αναπαράγεται εν μέρει, και στη σύγχρονη λογοτεχνία, στα έργα των Στρατή Χαβιαρά «Τα ηρωικά χρόνια», Βασίλη Μπούτου «Τα δάκρυα της βασίλισσας», Θανάσης Σκρουμπέλου «Bella Ciao » Γιάννη Ατζακά «Θολό βλέμμα» και Βαγγέλη Κούτα «Μια χαραμάδα φως».

Ο αρχικός στόχος της έρευνας του Λουκιανού Χασιώτη ήταν να καταγραφεί μια πτυχή του ελληνικού εμφυλίου(1946-1949) που άφησε έντονα τα σημάδια της στη συλλογική μνήμη και στον πολιτικό λόγο τόσο των νικητών όσο και των ηττημένων: το «ζήτημα των παιδιών» ή, όπως έμεινε πιο γνωστό, λόγω της μακροχρόνιας επικράτησης του λόγου της νικήτριας παράταξης, το δίπτυχο «παιδομάζωμα» και «παιδοφύλαγμα». Το παράλληλο ενδιαφέρον του ερευνητή για τον ισπανικό εμφύλιο πόλεμο (1936-1939) και η συνειδητοποίηση ότι και αυτός με τη σειρά του προκάλεσε ένα ανάλογο «ζήτημα παιδιών», το οποίο απέκτησε αμέσως πολιτικές και ιδεολογικές διαστάσεις και συνέχισε μέχρι τις μέρες μας μα απασχολεί τη δημόσια ζωή της χώρας, τον οδήγησαν αναπόφευκτα σε συγκρίσεις μεταξύ των δύο περιπτώσεων. Η αναντιστοιχία των μέτρων που ελήφθησαν για τη μέριμνα των ανηλίκων στην Ελλάδα και την Ισπανία, κατά τη διάρκεια των εμφυλίων, είναι αξιοσημείωτη, παρά τις σημαντικές επιμέρους διαφορές: Οι αντιμαχόμενες πλευρές ακολούθησαν την πολιτική τους απέναντι στα παιδιά –θύματα του πολέμου συνδυάζοντας ανθρωπιστικούς, στρατηγικούς και προπαγανδιστικούς παράγοντες. Σε αμφότερες τις περιπτώσεις η πιο αδύναμη στρατιωτικά παράταξη μετέφερε τα παιδιά στο εξωτερικό, ενώ η πιο ισχυρή τα συγκέντρωσε σε κέντρα της επικράτειας. Τα παιδιά αποσπάστηκαν από τις οικογένειες τους για να γλιτώσουν από τα δεινά του πολέμου ή για να αφιερωθούν οι γονείς τους ολόψυχα στον αγώνα, αλλά και για να διαπαιδαγωγηθούν σύμφωνα με τις αντιλήψεις της κάθε πλευράς Ο χωρισμός από τις οικογένειές στους αποτέλεσε τραυματική εμπειρία, ταυτόχρονα όμως τους πρόσφερε συχνά καλύτερες συνθήκες ζωής και καλύτερες προοπτικές για την επαγγελματική τους αποκατάσταση ή για τη μόρφωσή τους. «Τα  παιδιά του εμφυλίου» αποτελούν ένα πολύ ελκυστικό δείγμα για συγκριτικές προσεγγίσεις μεταξύ των δύο εμφυλίων.

Ο συγγραφέας Λουκιανός Χασιώτης εξετάζει τις πολιτικές που ακολουθήθηκαν για την «προστασία» των παιδιών του πολέμου στις δύο εμφύλιες συγκρούσεις, αναζητώντας ομοιότητες και διαφορές. Στρέφει το ενδιαφέρον του σχεδόν αποκλειστικά στο «παιδοφύλαγμα» και στην αντίστοιχη φρανκική επιχείρηση, προκειμένου να καταλάβουμε την πολιτική των παρατάξεων που επικράτησαν και τελικά επέβαλαν το δικό τους μοντέλο διακυβέρνησης. Εντάσσει στο συγκεκριμένο ιστορικό πλαίσιο  τους δύο οργανισμούς που τέθηκαν επικεφαλής αυτών των επιχειρήσεων, δηλαδή του Εράνου της Βασίλισσας στην Ελλάδα και της Κοινωνικής Πρόνοιας στην Ισπανία(Auxilio Social). Για να καταλάβουμε τον τρόπο λειτουργίας τους ο συγγραφέας εξετάζει τη σχέση τους με την εξέλιξη των αντιλήψεων και των πρακτικών γύρω από την φιλανθρωπία και την κοινωνική πρόνοια κατά τον 20ο αιώνα.

Η μελέτη αυτή αναφέρεται ταυτόχρονα στα παιδιά των δύο εμφυλίων, στην πολιτική της πρόνοιας που ακολούθησαν οι παρατάξεις των ισπανών εθνικιστών και των ελλήνων εθνικοφρόνων και στα ιδεολογικά χαρακτηριστικά αυτών των παρατάξεων, εντοπίζοντας ομοιότητες και διαφορές, συνέχειες και ασυνέχειες.

 

Μια μελέτη γεμάτη συγκλονιστικές στιγμές από την εμφύλια σύγκρουση, βία, πόνο, εγκατάλειψη, χωρισμός, αίμα, θάνατο και τραγικές φιγούρες που αναζητούν διαφορετικές αξίες και αλήθειες.

Απολαυστικό βιβλίο, με στοιχεία, μαρτυρίες και εικόνες που θα σας βοηθήσουν να λύσετε πολλές απορίες….

 

Ο Λουκιανός Χασιώτης είναι επίκουρος καθηγητής Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Είναι συγγραφέας των βιβλίων: «Η Ανατολική Ομοσπονδία: Δυο ελληνικές φεντεραλιστικές κινήσεις του 19ου αιώνα» και «Οι ελληνοσερβικές σχέσεις, 1913-1918: Συμμαχικές προτεραιότητες και πολιτικές αντιπαλότητες».

 

 

 

VN:F [1.9.13_1145]
Rating: 0.0/5 (0 votes cast)