Του Τάκη Παν. Παπαδημητρίου

 Α΄ Γενικά για τις Οικοκυρικές Σχολές

Με τον αναγκαστικό νόμο 2470/1940 ιδρύθηκαν οι κρατικές «Αγροτικές Μεταβατικές Οικοκυρικές Σχολές» στην πατρίδα μας, όπου μπορούσαν να φοιτήσουν δωρεάν για τρία χρόνια κορίτσια ηλικίας 13-17 ετών. Έδρα οριζόταν ένα κεφαλοχώρι και οι νέες του, αλλά και των άλλων χωριών της περιοχής μπορούσαν να γίνουν τρόφιμες αυτής της σχολής, αφού προηγουμένως είχαν ολοκληρώσει με επιτυχία το Δημοτικό Σχολείο.

Βασικός λόγος δημιουργίας αυτών των σχολών ήταν η προσπάθεια του Ελληνικού Κράτους να καλύψει τις ανάγκες της αγρότισσας γυναίκας για στοιχειώδη μορφωτική, κοινωνική και οικονομική αναβάθμιση.

Οι σχολές αυτές ήταν περιοδεύοντα γεωργικο-οικοκυρικά σχολεία και απευθύνονταν σε όλα τα νερά κορίτσια των αγροτικών οικογενειών της ελληνικής επαρχίας. Η ίδρυσή τους εκπλήρωνε ένα παλαιότερο αίτημα, περί της αναγκαιότητας παροχής γεωργικο-οικοκυρικής εκπαίδευσης στις γυναίκες της υπαίθρου, το οποίο είχε διατυπωθεί στο πλαίσιο του ευρύτερου αιτήματος, για καθιέρωση της οικοκυρικής και επαγγελματικής εκπαίδευσης, που σθεναρά υποστηρίχθηκε στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ου αιώνα, κυρίως από παιδαγωγούς και από γυναίκες που αγωνίζονταν για τη χειραφέτηση της Ελληνίδας.

Η οικοκυρική και επαγγελματική εκπαίδευση συνίστατο στη διδασκαλία των οικιακών καθηκόντων και των γυναικείων τεχνών (ραπτική, κεντητική, πλεκτική κ.ά)1. Σημαντικό τμήμα της κατείχε η διδασκαλία της επιστήμης της οικιακής οικονομίας, η οποία είχε αναπτυχθεί στη Δύση, από τα τέλη του 18ου αιώνα και παρείχε θεωρητικές και πρακτικές γνώσεις στις γυναίκες όλων των κοινωνικών τάξεων, σχετικά με τη διεύθυνση του σπιτιού και τη διαχείριση της καθημερινής ζωής. Θεωρούνταν δε ότι η οικοκυρική κι επαγγελματική εκπαίδευση θα συνέβαλε στην άνοδο του μορφωτικού επιπέδου της Ελληνίδας και στην αναβάθμιση του ρόλου της μέσα στην οικογένεια και την κοινωνία, με μακροπρόθεσμα οφέλη για όλους και κυρίως για το Έθνος. Συγχρόνως θα παρείχε επαγγελματικά εφόδια σε γυναίκες που θα ήθελαν ή θα έπρεπε να εργασθούν, δεδομένου ότι η διδασκαλία των οικιακών έργων και των γυναικείων τεχνών αποτελούσε, τότε, τη μοναδική μορφή τεχνικής επαγγελματικής εκπαίδευσης, κυρίως για τις γυναίκες που προέρχονταν από λαϊκά στρώματα.

Αυτή η μορφή εκπαίδευσης θα παρείχε στις αγρότισσες πλην της διδασκαλίας των οικιακών καθηκόντων και των γυναικείων τεχνών και πρακτικές γνώσεις γεωργικές. Έτσι, θα βελτιωνόταν η οργάνωση του αγροτικού, νοικοκυριού στην υγεία, στην ανατροφή των παιδιών κ.λπ.

Η ίδρυση των Α.Μ.Ο.Σ. κάλυψε, επομένως σημαντικό κενό στη γυναικεία εκπαίδευση της χώρας μας, αν λάβουμε υπόψη μας ότι το μεγαλύτερο ποσοστό των Ελληνίδων ήταν αγρότισσες. Μάλιστα ο αριθμός τους κάποια στιγμή αυξήθηκε με την πάροδο του χρόνου2.

Σε κάθε σχολή επιτρεπόταν να φοιτήσουν μέχρι σαράντα (40) μαθήτριες. Ο αριθμός αυτός επιτρεπόταν να αυξηθεί κατά οχτώ (8), αν διδασκόταν και η ταπητουργία!

Οι μαθήτριες εισάγονταν χωρίς εξετάσεις και διακρίνονταν σε δύο κατηγορίες: Στις τακτικές (πλήρους φοίτησης) και στις έκτακτες (μερικής φοίτησης). Οι τακτικές ήταν όλες απόφοιτες Δημοτικού. Οι έκτακτες, δεν ήταν απαραίτητο να έχουν τελειώσει το Δημοτικό και έπρεπε να είναι από 14 έως και 20 ετών.

Η φοίτηση ήταν, όπως ειπώθηκε και παραπάνω τριετής και δωρεάν. Ωράριο διδακτικό ημερήσιο ήταν το εφτάωρο (7). Υπήρχε εσωτερική κατανομή σε ομάδες που η κάθε μια αναλάμβανε και τις εσωτερικές εργασίες της. Στις μαθήτριες και στο προσωπικό της σχολής παρέχονταν δωρεάν σίτιση, αμφίεση και άλλα είδη ιματισμού.

Τη Διοίκηση της Σχολής Αναλάμβανε τριμελής ή πενταμελής Διοικητική Επιτροπή από ευυπόλητους πολίτες. Διευθύντρια αναλάμβανε με διορισμό πτυχιούχος του Χαροκόπειου Διδασκαλείου Οικοκυρικής Εκπαίδευσης ή Πτυχιούχος Παιδαγωγικής Ακαδημίας. Αυτή ήταν υπεύθυνη για την ομαλή λειτουργία της Σχολής και δίδασκε και τα μαθήματα της οικιακής Οικονομίας. Επέβλεπε τη διδασκαλία από τις άλλες δασκάλες (δυο ή τρεις ή τέσσερεις) που μαθαίνανε τις μαθητευόμενες τα οικιακά έργα: μαγειρική, διαιτητική, πλύσιμο, σιδέρωμα κ.λπ. Επιπλέον, διδάσκονταν ωδική, ελληνικούς χορούς, απαγγελία ποιημάτων, από κάποιους εκπαιδευτικούς που δίδασκαν με ωριαία αμοιβή ή ύστερα από ανάθεση της Κεντρικής Υπηρεσίας του Νομού (Νομάρχης) δωρεάν, μαθήματα γενικής παιδείας. Συνήθως οι δασκάλες της Σχολής ήταν δασκάλες ραπτικής, ταπητουργίας, υγιεινής. Ήταν οι δασκάλες τέ χνης, με τις οποίες οι κοπέλες δένονταν περισσότερο κατά την τρίχρονη φοίτησή τους στην Οικοκυρική Σχολή.

Αν υπήρχε δυνατότητα, μια φορά την εβδομάδα ερχόταν γεωπόνος και έκανε στοιχειώδη γεωπονικά μαθήματα.

Βλέπουμε, λοιπόν, ότι τα νερά κορίτσια της υπαίθρου στις Οικοκυρικές Σχολές προετοιμάζονταν για τα μελλοντικά τους καθήκοντα στην οικογένεια, στο σπίτι, στην οικοτεχνία και τις οικιακές εργασίες, σύμφωνα με τις νέες συνθήκες που είχαν δημιουργηθεί και στις οποίες όφειλε να προσαρμοσθεί η αγροτική οικογένεια.

ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ Α΄ ΜΕΡΟΥΣ

 

Παραπομπές:

  1. Σύμφωνα με το Αναλυτικό Πρόγραμμα των Α.Μ.Ο.Σ. διδάσκονταν τα εξής δεκαπέντε (15) μαθήματα: 1) Θρησκευτικά (Α΄-Β΄-Γ΄ έτος), 2) Ελληνικά (Α΄-Β΄-Γ΄ έτος), 3) Ιστορία-Εθνική Αγωγή (και στα τρία έτη), 4) Αριθμητική (Α΄ και Β έτος), 5) Γεωμετρία (Β΄ έτος), 6) Φυσική Ιστορία (Β΄ και Γ΄ έτος), 7) Ωδική (και στα τρία έτη), 8) Γυμναστική (και στα τρία έτη), 9) Οικιακή Οικονομία (και στα τρία έτη), 10) Γεωργία (και στα τρία έτη), 11) Υγιεινή και Βρεφοκομία (Γ΄ έτος), 12) Κοπτική-Ραπτική-Χειροτεχνία (και στα τρία έτη), 13) Υφαντουργία-Ταπητουργία (Β΄και Γ΄ έτος), 14) Μαγειρική-Διαιτητική-Τροφογνωσία (και στα τρία έτη) και 15) Πλυντική και σιδέρωμα (και στα τρία έτη). Τα παραπάνω μαθήματα προβλέπονταν με την κοινή Απόφαση των Υπουργείων Εθνικής Πρόνοιας και Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων αρ. πρωτ. 87539/17-10-41.
  2. Το 1946 υπήρχαν 25 Α.Μ.Ο.Σ., ενώ το 1963 είχαν αυξηθεί σε 71 (εγκύκλ.αρ. 4987/23-5-1963 του Υπουργείου Κοινων. Πρόνοιας).

 

(Στο επόμενο το Β΄ Μέρος που αφορά την Οικοκυρική Σχολή Θεσπρωτικού)

VN:F [1.9.13_1145]
Rating: 0.0/5 (0 votes cast)