Επιμέλεια: Ντόρα Βλάρα

Ποιος δεν έχει ακούσει κάποιο μύθο… μία φανταστική ιστορία, που αφηγούνται συνήθως οι μεγαλύτεροι σε ηλικία, στους μικρότερους; Οι μύθοι έχουν ένα τρόπο να διεγείρουν τη φαντασία και να μας καθηλώνουν. Όσες φορές και αν τους ακούσεις, νιώθεις μία μικρή ανατριχίλα να σε διαπερνά. Δημιουργείται η επιθυμία να μάθεις όσο το δυνατόν περισσότερα και να ψάξεις κάτι εξωπραγματικό. Το σίγουρο είναι πως από μύθους στην Ελλάδα έχουμε άφθονους! Και στην Ήπειρο υπάρχουν κάποιοι από τους πιο ξακουστούς. Αυτούς τους μύθους θα θυμηθούμε μέσα από αυτό το κείμενο. Το γεφύρι της Άρτας, το πέρασμα των νεκρών από τον Αχέρωντα και το χωριό κάτω από τη λίμνη Ζηρού είναι κάποιοι που έχουν ακουστεί από γενιά σε γενιά.

Το γεφύρι της Άρτας

Ίσως ο πιο γνωστός μύθος που συνοδεύει την Ήπειρο είναι αυτός του γεφυριού της Άρτας. Σύμφωνα λοιπόν με τον μύθο και το δημοτικό τραγούδι που αναφέρεται σε αυτόν, η γέφυρα χτίστηκε από από 1300 κτίστες, 60 μαθητάδες και 45 μάστορες υπό την καθοδήγηση του Πρωτομάστορα. Το γεφύρι της Άρτας “ολημερίς το χτίζανε, το βράδυ γκρεμιζόταν”, μία από τις πιο γνωστές εκφράσεις για την ιστορία του. Οι εργάτες και οι μάστορες μη ξέροντας τι να κάνουν είχαν απογοητευτεί που όλοι τους οι κόποι πήγαιναν χαμένοι. Εμφανίζεται λοιπόν, ένα πουλί με ανθρώπινη φωνή και τους λέει “Αν δεν στοιχιώσετε άνθρωπο, γιοφύρι δεν στεριώνει”. Ο άνθρωπος που έπρεπε να θυσιαστεί για να χτιστεί το γεφύρι, ήταν η γυναίκα του πρωτομάστορα. Μόλις το άκουσε αυτό ο Πρωτομάστορας έπεσε να πεθάνει από τη στεναχώρια του και σκεφτόταν ποιον τρόπο να βρει για να την προστατέψει. Στέλνει, λοιπόν, μύνημα στην γυναίκα του με ένα χελιδόνι “ Αργά ντυθεί, αργά αλλαχτεί, αργά να πάει το γιόμα, αργά να πάει και να διαβεί της Άρτας το γιοφύρι”. Όμως το πουλί παράκουσε και της είπε να ντυθεί, να αλλαχτεί και να πάει στο γιόμα όσο πιο γρήγορα μπορούσε. Όταν πήγε στο γεφύρι, βλέπει τον άντρα της θλιμμένο, ρωτάει τους εργάτες τον λόγο και εκείνοι της λένε πως η θλίψη του οφείλεται στο ότι του έπεσε η βέρα στην πρώτη καμάρα και δεν πηγαίνει κανένας να την πάρει. Τότε η γυναίκα του, που τον αγαπούσε τόσο, προθυμοποιείται η ίδια να κατέβει και την φέρει. Μόλις φτάνει στην καμάρα, αρχίζουν οι εργάτες να ρίχνουν ασβέστη για να τη χτίσουν μέσα στο γεφύρι και ο πρωτομάστορας με πόνο ρίχνει τον μεγαλύτερο λίθο. Τότε, η γυναίκα καταριέται το γεφύρι “Ως τρέμει το καρυόφυλλο, να τρέμει το γιοφύρι, κι ως πέφτουν τα δεντρόφυλλα, να πέφτουν οι διαβάτες.” Όμως σύντομα αλλάζει τις κατάρες σε ευχές γιατί της θυμίζουν οι εργατες πως έχει αδερφό στην ξενητιά. Τότε η γυναίκα λέει “Αν τρέμουν τ’ άγρια βουνά, να τρέμει το γιοφύρι, κι αν πέφτουν τ’ άγρια πουλιά, να πέφτουν οι διαβάτες, γιατί έχω αδελφό στην ξενιτιά, μη λάχει και περάσει.” Αυτός ο μακάβριος μύθος ακολουθεί το γεφύρι και το κάνει στα μάτια των επισκεπτών μυστηριώδες…

Το πέρασμα των νεκρών

Άλλος ένας μύθος, στην πόλη της Πρέβεζας αυτή τη φορά, είναι το πέρασμα των νεκρών στον Άδη από τον ποταμό Αχέροντα. Λέγεται πως ο”ψυχοπομπός” Ερμής μετέφερε τις ψυχές των νεκρών στον Άδη διασχύζοντας τον Αχέροντα και τις παρέδιδε στον Χάροντα. Η κάθε ψυχή πλήρωνε έναν οβολό για την μεταφορά. Η ψυχή που δεν μπορούσε να πληρώσει, ήταν καταδικασμένη να περιπλανιέται για εκατό χρόνια. Άνθρωποι από όλη την Ελλάδα και όχι μόνο, γνωρίζουν για αυτό το πέρασμα μέσα από την αρχαία μυθολογία. Ακόμη στο χωριό Γλυκή, που διασχίζεται από τον Αχέροντα, συνηθίζεται να πιστεύουν έναν τοπικό μύθο. Αυτός ο μύθος λέει ότι στον Αχέροντα ζούσε ένας δράκος, ο οποίος πίκραινε το νερό του ποταμού, με αποτέλεσμα να μην είναι πόσιμο. Κάθε Δεκαπενταύγουστο έτρωγε δεκαπέντε κορίτσια από το χωριό, ως θυσία. Αυτό, όμως, το μαρτύριο το σταμάτησε ο Άγιος Ιωάννης, ο οποίος σκότωσε το δράκο και από τότε άρχισε να τρέχει γλυκό νερό και έτσι το χωριό ονομάστηκε Γλυκή.

Η Δρακότρυπα και η Αγία Παρασκευή

Στην Ήπειρο, βέβαια, δεν είναι λίγοι οι μύθοι που έχουν ως βασικό πρόσωπο κάποιο δράκο. Ένας ακόμη είναι και αυτός της Αγίας Παρασκευής, στον οικισμό Αμπέλια-Αμμοτόπου, ένας μικρός συνοικισμός κοντά στην Άρτα. Όσοι είναι από τις γύρω περιοχές σίγουρα έχουν επισκεφθεί το ξωκλήσι και την σπηλιά που βρίσκεται ακριβώς δίπλα, τη λεγόμενη Δρακότρυπα. Ο μύθος λέει, πως σε αυτή τη σπηλιά, στην πλαγιά πάνω από τα Αμπέλια, ζούσε ένας δράκος. Αυτός, κάθε χρόνο, στο πανυγήρι του χωριού στο όνομα της Αγίας Παρασκευής, μεταμορφωνόταν σε όμορφο νέο και χόρευε μαζί με τους κατοίκους του χωριού. Εντόπιζε την πιο όμορφη κοπέλα και πάνω στο χορό την άρπαζε, την έβαζε στον ώμο του και την οδηγούσε στη σπηλιά.

Αυτό συνέβαινε κάθε χρόνο και οι κάτοικοι αποφάσισαν να μην ξαναγιορτάσουν. Λίγες μέρες όμως πριν την ημέρα του πανυγυριού εφθανήστηκε μία όμορφη γυναίκα και τους παρότρυνε να γιορτάσουν κανονικά και να μη φοβούνται για το δράκο. Έτσι, οι κάτοικοι άρχισαν τις ετοιμασίες παρά τον φόβο τους. Ο δράκος μεταμορφωθηκε και πάλι σε νερό όμοεφο άντρα κκαι παρακολουθούσε το χορό. Οταν, ξαφνικά, την προσοχή του τράβηκε η πιο όμορφη γυναίκα απ όλες, που δεν ήταν άλλη παρά η Αγία Παρασκευή. Τότε ο Δράκος πηγαίνει κοντά της και την τραβάει με δύναμη από το χέρι. Εκείνη, όμως του έσφιξε με περισσότερη δύναμη, τόση που έκανε το δράκο να καταλάβει πως ήταν υπερφυσική και να φοβηθεί. Τότε, φεύγει τρέχοντας για να κρυφτεί στη σπηλιά του. Η Αγία Παρασκευή τον ακολούθησε και στην είσοδο της σπηλιάς τον σκότωσε. Λένε πως τα μέρη από το σώμα του δράκου διακρίνονται στο βάθος της σπηλιάς, όπως το κεφάλι του και τα γεννητικά του όργανα. Μετά από αυτό, οι κάτοικοι για να τιμήσουν την Αγία Παρασκευή έχτισαν το μικρό ξωκλήση δίπλα από τη “Δρακότρυπα”. Λένε, επίσης, πως τρεις παπάδες μπήκαν για να εξερ

ευνήσουν τη σπηλιά αλλά εξαφανίστηκαν. Μέσω αυτού του μύθου η εκκλησία και η Δρακότρυπα είναι επιλογή για πολλούς επισκέπτες. Παρόλο που ο συγκεκριμένος μύθος δεν είναι τόσο γνωστός σε ανθρώπους που δεν κατάγονται από την Ήπειρο, το τυχαίο άκουσμά του τους παρακινεί να δουν πως είναι αυτή η Δρακότρυπα που τους διηγήθηκαν.

Ο Αη-Γιώργης

Φυσικά, ξακουστός μύθος είναι και αυτός στο χωριό Άγιος Γεώργιος, κοντά στη Φιλιππιάδα. Απέναντι από το χωριό,στη μεγάλη τρύπα που σχηματίζουν τα βράχια, λέγεται, πως είδαν τον Αη-Γιώργη να καλπάζει πάνω σε φτερωτό άλογο. Επίσης αναφέρετε πως ο Άγιος ευλόγησε τον τόπο και το νερό ανάβλυσε στο χωριό , που πήρε και το όνομα του.Εκεί, οι επισκέπτες που παιρνούν από την Εθνική Οδό Άρτας-Ιωαννίνων κα κοιτάξει θα δει έναν σταυρό που έχει τοποθετηθεί για να τιμήσουν το μέρος και τον Άγιο.

Το χωριό κάτω από τη λίμνη Ζηρού

Και βέβαια δεν θα μπορούσαμε να παραλέιιψουμε, ακόμη ένα μύθο,επίσης γνωστό και χιλιοειπομένο. Ο μύθος αυτός, αφορά τη λίμνη Ζηρού και τη δημιουργία της. Λένε πως πριν στο σημείο αυτό υπήρχε ένα χωριό, στο οποίο ζούσαν δύο αδερφές, μία πλούσια και μία φτωχειά. Οι δύο αδερφές βρισκόντουσαν συνεχώς σε διαμάχη για τα ορφανά παιδιά της φτωχής που έτρωγαν τα αποφάγια των παιδιών της πλούσιας.Έτσι η φτωχή αδερφή αποφάσισε να αφήσει το χωριό και να ακολουθήσει το δρόμο της ξενητιάς. Ανεβαίνοντας το βουνό πάνω από τη λίμνη παρουσιάστηκε μπροστά της ένας άγγελος και της είπε πως ότι και αν συμβεί να μην κοιτάξει πίσω της γιατί θα γινόταν πέτρα. Μετά από αυτήν την προειδοποίηση ακολούθησε σεισμός και η περιοχή κατέρρευσε, νερό ανάβλυσε από τη γή με αποτέλεσμα να καταπιεί ολόκληρο το χωριό και μαζί το σπίτι και την οικογένεια της πλούσιας αδελφής. Η φτωχή αδελφή παράκουσε τον άγγελο και στο άκουσμα της καταστροφής γύρισε πίσω.Έτσι πέτρωσε μαζί με τον γάιδαρό της και έμεινε για πάντα η μορφή της εκεί.Το άγαλμά της διακρίνετε στον μεγάλο βράχο ανατολικά της λίμνης. Πολλοί θέλησαν να εξερευνήσουν τη λίμνη, αλλά δεν τα κατάφεραν αφού σε ένα σημείο της ακόμη δεν έχουν βρει τον πάτο. Όσοι προσπάθησαν να δουν τι υπάρχει μέσα στη λίμνη δεν επέζησαν για να μας διηγηθούν.

Όλοι αυτοί οι μύθοι λέγονται και θα λέγονται για πάρα πολύ καιρό και θα βοηθούν στην τέρψη της φαντασίας, όχι μόνο των κατοίκων των γύρω περιοχών αλλά και όσων επισκεπτών ακούνε κατά καιρούς για τους τρανούς μύθους της Ηπείρου και τους αναζητούν στα ταξίδια τους στο τόπο μας. Εμείς το μόνο που οφείλουμε να κάνουμε είναι να τους κρατάμε ζωντανούς μέσα από τις αφηγήσεις μας.

VN:F [1.9.13_1145]
Rating: 4.3/5 (8 votes cast)
Οι μύθοι της Ηπείρου, 4.3 out of 5 based on 8 ratings